مناره«ملویه»سامرا درگزارش یک خبرنگارایرانی
در سال ۲۲۱ هجري(۸۳۶میلادی)، خليفه عباسي معتصم دستور داد شهر جديدي که محل سکونت خليفه، رجال دولتي و سپاهیان باشد ساخته شود و کارشناسان در صدد بودند اين شهر براي شخصيتهاي برجسته و سياسي آن دوران محل مناسبي باشد. از اين رو در ۱۳۰ کيلومتري شمال بغداد در کنار رود دجله که مکاني براي کشت و زرع مردم بود و هوايي مطبوع داشت را انتخاب کردند و شهر سامرا را ساختند.
مناره«متعلقات»مسجدسامرا-بوده
معتصم بعدها، اماکني چون دارالخلافه، مسجد جامع و ديگر ساختمانهاي اداري و خدماتي را اضافه کرد.
مسجدی که ساختش۵ سال طول کشید.
خليفه عباسي درسالهای( ۲۳۴ه.قمری الی۲۳۸)، مسجد جامع وسيعی در وسط شهر ، با مهندسی خاصی ساخت.
مسجد جامع سامرا یکی از مسجدهای مشهور دورۀ خلافت عباسیان در شهر سامرای عراق است که در سال ۲۳۸ قمری(۸۵۲ میلادی )بنیاد شد و سازۀ پرآوازۀ آن ، مناره اش است که به الملویة (پیچاپیچ ،پیچیده گردان ) مشهور است.
ساخت این مسجد ازسال ۲۳۴قمری(۸۴۸ میلادی) شروع شد و در سال ۸۵۲ م در دوره خلافت متوکل علیالله - که پایتخت خلافت را از بغداد به سامرا برد- پایان یافت.
مسجد جامع سامرا، به «جامع المتوکل» مشهور شده توسط متوکل عباسي (۲۳۸ الی۲۳۴) است.
ابوالفضل جعفر بن معتصم (متولد۲۰۶قمری)،وی درسال ۲۲۷ قمری از سوی برادرش واثق که خلیفه عباسی(متوکل) شد.
متوکل در ۱۴ سال و دو ماه خلافت خود برشیعیان سخت گرفت،کسی ازشیعیان حق گرفتن پُستهای دولتی رانداشت،درحالیکه درزمان سه خلیفه قبل از او( مأمون و معتصم و واثق)از آزادی نسبی برخوردار بودند.
متوکل عباسی، مذهب اهل سنت را مذهب رسمی حکومت اعلام کرد.
۲وزیرضدشیعی متوکل(محمد بن فضل جرجرایی و عبیدالله بن یحیی بن خاقان) هر دو از دشمنان سرسخت خاندان امام علی (ع) بودند،حقوق آنهاراازبیت المال قطع کرد وزمینه رابرای ترک سامرافراهم کرد،عجیب این است که اینجانب(پیراسته فر-نگارنده)برای یک تحقیقی به شهرسامرارفتم وباشیوخ آن شهرمصاحبه ای داشتم،آنهامی گفتند:«سامرا ۱۰۰درصدسُنی هستند»!
پرسیدم:اگربچه های شمابایک شیعی ازدواج کرد،کجازندگی می کند؟
پاسخ دادند،احترامشان بجا وامابایدبرونددریکی ازشهرهای شیعی،نزدیک ترین شهرشیعی به سامرا،شهربلد(استان صلاح الدین)است که در۴۰کیلومتری سامراقراردارد،دراین شهراکثرشان شیعه هستند.
امام هادی(ع)که بافرزندخردسالش (حسن)درسال ۲۳۴ قمری،به دستورمتوکل از مدینه به سامرا احضارشده بود بارهااحضاروبازجویی شد واورا در«حصر»نگه داشتند،رفت وآمدهای وی رارصدمی کردند،بارهامنزلش موردتفتیش قرارگرفت.
درزمان این خلیفه بود که هر کسی برای زیارت کربلا میرفت، دستگیر میشد،دستور تخریب قبرامام حسین(ع)توسط همین خلیفه شیعه ستیزدر سال ۲۳۶ قمری صادرشد،حتی این ملعون دستوردادکه قبورمدفون درکربلارا شخم بزنندو در آن زراعت کنند....
متوکل عباسی سه فرزندش، محمد، ابوعبدالله و ابراهیم را ولیعهد کرد و بخشهایی از سرزمینهای اسلامی را به آنها سپرد. محمد با لقب منتصر، ولیعهد خلیفه عباسی شد، ابوعبدالله با لقب معتز، ولیعهد منتصر و ابراهیم با لقب مؤید، ولیعهد معتز شد.
«حکومت مصر و مغرب» رابه «منتصر»سپرد .
«حکومت ولایت خراسان و حومه »را به «معتز» داد
حکمرانی« شامات وارمنستان و آذربایجان»را به «مؤید» سپرد.
اما فرمانروایی اصلی باخودش بود،متوکل مشاورانی منصوب برای نظارت برحکمرانی فرزندانش .
متوکل پس از چندی منتصر را از ولایتعهدی خلع کرد و معتز را جانشین او ساخت.
در جریان توهین آشکار متوکل به علی بن ابیطالب، منتصر در برابر پدرش ایستاد و برخی همین اقدام او را هم از دلایل عزل از ولیعهدی میدانند.
فوت متوکل:
متوکل عباسی در سال ۲۴۷ قمری تصمیم گرفت منتصر و سرداران ترک را که با هم متحد شده بودند، از بین ببرد. ترکان مطلع شدند و با پشتیبانی منتصر، شبی در مستی متوکل او را در سامرا، مقر خلافتش، کشتند
فاصله بین هرستون ۴متر می باشد.
روزجمعه۱۴اسفند۱۳۹۴بایکی ازدوستان مهندسی عتبه سامرا(مهندس حسین) رفتیم برای تحقیق درباره مناره ملویه که ازنزدیک فضای مسجدومناره راببینم ،این همان مسجدی است که فقط دیوارهایش باقی مانده -درداخل محوطه قدیمی این دیوار ستونهایی بامهندسی دقیق ئمحکم باقی مانده ضخامت پایه ستونهای مسجد درطول ۳۵ عدد ودرعرض ۲۳تابوده،هرستون مسجد که باقی مانده یک متروبیست وپنج سانتی متراست.
شهرسامرا ازاون بالا خیلی منظره زیبایی بنظرمی رسد،پشت دیوار این مسجد نیز یک باغ بزرگی وجوددادر که احتمالا قسمتی ازاز سازوکارهای توسعه این مسجدباشد.
پشت سرم میتوانید«گنبدو گلدسته»حرم راببینید-اززاویه زمینی فاصله دیوارحرم عسکریین تا دیوار مسجدکمترازیک کیلومتراست.
خليفه عباسي درسالهای( ۲۳۴ه.قمری الی۲۳۸) مسجد جامع وسيعی در وسط شهر ، با مهندسی خاصی ساخت.
این مسجد گنجایش حدود۱۰۰ نمازگزارراداشته است.
محوطه مسجد حالا جایگاه تفریح شده -داشتندقلیان می کشند جوانان.
اين مسجد ۵۰ متر بالاتر از سطح دريا قرار دارد و به صورت ۵ حلقه دايره اي است که بر روي هم سوار شده اند و همه اينها بالاي سطحي مربع شکل قرار دارند. اين حلقه هاي دايره اي در پايان به اتاقکي منتهي مي شوند. امروزه از اين مسجد تنها ديوار بيروني و مناره آن با نام "ملويه" بر جاي مانده است.
محوطه زمین مساحت زمین مسجد۱۶۵۴۴۴۰مترمربع/زیربنای زمین مسجد۳۷۴۴۰مترمربع می باشد
اين مسجد در زميني به مساحت ۴۴۰ در ۳۷۶ متر بنا نهاده شد و تا سالهاي اخير بزرگترين مسجد جهان اسلام به شمار مي آمد. در درون زمين مسجد، يک مستطيل ديگر با ابعاد ۲۴۰ در ۱۵۶ متر با ديوارهايي به ارتفاع ۱۰ متر و ضخامت بيش از دو متر و نيم وجود دارد. صحن مياني مسجد را رواقهايي در بر گرفته که بزرگترين آنها رواق قبله در سمت جنوب است. اين رواق شامل ۲۴ رديف ستونهاي ۸ ضلعي است که در امتداد جهت قبله قرار گرفته اند. رواقهاي شرقي و غربي هر يک ۴ رديف و رواق شمالي ۳ رديف ستون داشته اند.
اين مسجد يکي از عظيم ترين مساجد جهان اسلام در آن دوره بشمار مي رفته. امروزه فقط مأذنه و ديوارهاي آن باقي است که همين دو نيز دليل بر عظمت اين ساختمان است.
مسجد جامع سامرا ، در دوران عباسیها ساخته شد که مناره حلزونی شکلی که دارد از مهمترین شاخصههای آن به شمار میرود، این مناره با ارتفاع ۵۳ متر یکی از بلندترین منارههای جهان اسلام محسوب میشود.
این مسجد ۵۰ متر بالاتر از سطح دریا قرار دارد و به صورت ۵ حلقه دایرهای است که بر روی هم سوار شدهاند و همه اینها بالای سطحی مربع شکل قرار دارند. این حلقههای دایرهای در پایان به اتاقکی منتهی میشوند.
از ۱۳۱۶ ش/ ۱۹۳۷ نیز مدیریة الاآثار العامة العراقیة (مدیریت آثار عمومی عراق ) حفاظت از مسجد و بازسازی آن را برعهده گرفت و پس از پاکسازی و حفاری محل از ۱۳۴۱ ش/ ۱۹۶۲، به مرمت بخشهای مختلف آن، از جمله دیوارها، پنجرهها، محراب و مناره با گچ و آجر همت گمارد.
امروزه از این مسجد تنها دیوار بیرونی و مناره حلزونی شکل معروف آن با نام ملویه، بر جای ماندهاست.
ابعاد ديوارهاي مسجد ۱۶۰×۲۴۰ متر است آنچه بر اهميت معماري اين مسجد مي افزايد گلدسته آن است که به «ملويه» شهرت دارد و در شمال برج و باروي مسجد و در فاصله ۲۵ متري آن ساخته شده است. ساختمان اين گلدسته مخروطي شکل است که بر قاعده اي مربع به طول ۳۲ متر قرار دارد.
اين مأذنه بر خلاف سنت تمام گلدسته ها، که راه رسيدن به بام آن از پله هايي است که درون مأذنه تعبيه شده، از بيرون آن مي باشد؛ از اين رو پله ها گِرداگرد سطح بيروني گلدسته را دور زده و به بام آن که در ارتفاع ۵۳ متري از زمين است مي رسد.
بنا به روايت مورخان، متوکل مبلغ ۵ ميليون درهم براي ساختمان اين مسجد هزينه کرده است.
مسجد جامع سامرا؛ برخوردار از مناره ای ۵۳ متری و حلزونی شکل. مسجد جامع سامرای عراق، در دوران عباسی ها ساخته شد که مناره حلزونی شکلی که دارد از مهمترین شاخصه های آن به شمار می رود، این مناره با ارتفاع ۵۳ متر یکی از بلندترین مناره های جهان اسلام محسوب می شود.
این مسجد در زمینی به مساحت ۴۴۰ در ۳۷۶ متر بنا نهاده شد و تا سالهای اخیر بزرگترین مسجد جهان اسلام به شمار می آمد. در درون زمین مسجد، یک مستطیل دیگر با ابعاد ۲۴۰ در ۱۵۶ متر با دیوارهایی به ارتفاع ۱۰ متر و ضخامت بیش از دو متر و نیم وجود دارد. صحن میانی مسجد را رواقهایی در بر گرفته که بزرگترین آنها رواق قبله در سمت جنوب است. این رواق شامل ۲۴ ردیف ستونهای ۸ ضلعی است که در امتداد جهت قبله قرار گرفته اند.
رواقهای شرقی و غربی هر یک ۴ ردیف و رواق شمالی ۳ ردیف ستون داشته اند.
در بخشي از شهر سامرا مسجدي به نام «جامع ابي دُلَف» وجود دارد.جامع ابي دلف، نمونه کوچکترِ مسجدجامع متوکل ( مسجد جامع سامرا) است به ابعاد ۱۳۸×۲۱۵ متر با بارويي به ضخامت ۱/۶۰ متر. اين مسجد داراي ۱۸ دروازه است.
مسجد سامرا ۱۷ هکتار مساحت دارد و وسعت ساختمان خود مسجد نیز ۳۸۰۰۰ مترمربع است. این مسجد تا ۴ قرن بعد از ساختش به عنوان بزرگترین مسجد زمان خود محسوب میشد اما در سال ۱۲۷۸ به دست مغولها تخریب شد. این مسجد نمای مستطیلی شکل دارد و آجرهای پخته شده، جنس اصلی مصالح آن را تشکیل میدهد. ۱۶ ورودی و ۱۷ راهرو برای وارد شدن به این مسجد تعبیه شده بود. وجود بقایای موزاییکهای آبی تیره بر دیوارهای مسجد نشان از تزئینات و استفاده از کاشیکاری برای زینت بخشیدن به مسجد دارد. شاید برایتان جالب باشد که بدانید تمام بخشهای مسجد رو به قبله و خانه کعبه ساخته شده است.
مناره حلزونی شکل این مسجد شاخص ترین بخش آن است که در خارج از مسجد و ۲۷ متری ضلع شمالی آن بر پایه ای مربع شکل با اضلاع ۳۳ متر ساخته شده است. حلقه های دایره ای حلزونی شکل پس از پنج دور گردش به اتاقکی منتهی می شوند. این مناره ۵۳ متر ارتفاع دارد و یکی از بلندترین مناره های جهان اسلام است شیوه به کار رفته در معماری مسجدسامرا، بعدها در ساخت مسجدابوذلاف در همان نزدیکی و مناره مسجد ابن طولون در قاهره به کار گرفته شد و پس ازآن دیگر دنبال نشد.
صحن مسجد ۱۳۰ در ۱۱۰ متر است و در جنوب آن شبستان و در سه طرف دیگر رواقهایی قرار دارد.
شبستان دارای ۲۵ فرشانداز بوده است که با ۲۴ ردیف نُه ستونیِ عمود بر دیوار قبله از یکدیگر مجزا میشدهاند.
رواقهای شرقی و غربی هر کدام ۲۳ فرشانداز با ۲۲ ردیفِ چهار ستونیِ موازی با دیوار قبله و رواق شمالی ۲۵ فرشانداز با ۲۴ ردیف چهار ستونی داشتهاند.
در مجموع، این مسجد دارای ۴۶۴ ستون بوده است.
آثار باقیمانده نشان میدهد که ستونهای مسجد هشت گوش و آجری بوده و بر ته ستونهایی مربع شکل به ضلع ۲،۰۷ متر قرار داشتهاند.
سطح ستونها برای اینکه مرمرین به نظر آیند، گچاندود و رنگشده بود.
در چهار گوشه این ستونها و چسبیده به آنها، ستونهای مرمری و نازکی قرار داشته که هر یک، از سه بخش دو متری تشکیل گردیده و با میخهای فلزی به یکدیگر متصل شده بودند.
برخی از این ستونهای مرمری مدور و برخی دیگر هشت ضلعی بودهاند.
ارتفاع ستونهای آجری (متشکل از پایه، ستون و سرستون) ۱۰،۳۵ متر برآورد شده است.
ساخت ستون به این شیوه، در مساجد جامع کوفه و واسط تقلید شد.
سقف مسطح و چوبی مسجد، بدون واسطه هیچ قوسی، بر روی ستونها واقع بوده است.
در بخش فوقانی دیوار قبله، زیر افریزها و روبروی فرشاندازهای شبستان، ۲۴ پنجره تعبیه شده است و تنها فرشانداز روبروی محراب پنجره ندارد،در هر طرف محراب نیز دو پنجره هست که نور شبستان از طریق ۲۸ پنجره تأمین میشده است.
پنجرهها از بیرون به شکل مستطیل باریکی شبیه پیکان و از داخل دارای قوسی با پنج دالبر در داخل یک مستطیل کمعمق بودهاند.
محراب به شکل مستطیل قوسداری با عرض ۲،۵۹ و عمق ۱،۷۵ متر است و در هر طرف آن دو جفت ستون مرمر سرخ رنگ قرار دارد که همگی در قالب مستطیلشکلی جا گرفتهاند.
در پُشتْبغلهای قوس محراب آثار موزاییکهای طلاییرنگ و نیز تزئینات گچی دیده میشود.
در وسط صحن، حوض بزرگی قرار داشته است،این حوض را که از سنگی یکپارچه ساخته شده بود«کاسه فرعون» میخواندند.
این حوض که دارای ده ستون مرمرین در اطراف و سقفی چوبی بوده و بقایای آن در صحن مسجد باقی است، در ۶۵۳ به بغداد منتقل و در موزه دار الاآثار العربیه در عراق نگهداری شد.
به گفته طاهر مظفر عمید ، محیط تقریبی حوض ۲۳ متر، ارتفاع آن هفت متر و ضخامتش حدود نیممتر است.
مناره حلزوني شکل اين مسجد شاخص ترين بخش آن است که در خارج از مسجد و ۲۷ متري ضلع شمالي آن بر پايه اي مربع شکل با اضلاع ۳۳ متر ساخته شده است. حلقه هاي دايره اي حلزوني شکل پس از پنج دور گردش به اتاقکي منتهي مي شوند. اين مناره ۵۳ متر ارتفاع دارد و يکي از بلندترين مناره هاي جهان اسلام است.
پله هایی که یک فردرا به ارتفاع ۵۳ متری بالای این مناره می رساند۳۲۳پله است وهرپله طولش۲متر وعرضش ۷۰سانتی متر است.
این راه پرپیچ وخم فقط درکناره متصل به بدنه مناره دستگیره کشیده شده ولی درقسمت دیگرهیچ حفاظی نداردً وبمحض کوچکترین غفلت ویا تنه خوردن مردمی که درحال رفت وبرگشت این مسیرهستند ویا پیچ خوردن پاها ،افتادن ،سقوط ومرگ،بعیدنیست.
.
چگونگی قتل متوکل (توسط پسرش)،بعدازتوهین به حضرت علی درمجلس شراب.
متوکل کیست؟
ابوالفضل جعفر بن معتصم (متولد۲۰۶قمری)،وی درسال ۲۲۷ قمری از سوی برادرش واثق که خلیفه عباسی(متوکل) شد.
متوکل در ۱۴ سال و دو ماه خلافت خود برشیعیان سخت گرفت،کسی ازشیعیان حق گرفتن پُستهای دولتی رانداشت،درحالیکه درزمان سه خلیفه قبل از او( مأمون و معتصم و واثق)از آزادی نسبی برخوردار بودند.
متوکل عباسی، مذهب اهل سنت را مذهب رسمی حکومت اعلام کرد.
۲وزیرضدشیعی متوکل(محمد بن فضل جرجرایی و عبیدالله بن یحیی بن خاقان) هر دو از دشمنان سرسخت خاندان امام علی (ع) بودند،حقوق آنهاراازبیت المال قطع کرد وزمینه رابرای ترک سامرافراهم کرد،عجیب این است که اینجانب(پیراسته فر-نگارنده)برای یک تحقیقی به شهرسامرارفتم وباشیوخ آن شهرمصاحبه ای داشتم،آنهامی گفتند:«سامرا ۱۰۰درصدسُنی هستند»!
پرسیدم:اگربچه های شمابایک شیعی ازدواج کرد،کجازندگی می کند؟
پاسخ دادند،احترامشان بجا وامابایدبرونددریکی ازشهرهای شیعی،نزدیک ترین شهرشیعی به سامرا،شهربلد(استان صلاح الدین)است که در۴۰کیلومتری سامراقراردارد،دراین شهراکثرشان شیعه هستند.
امام هادی(ع)که بافرزندخردسالش (حسن)درسال ۲۳۴ قمری،به دستورمتوکل از مدینه به سامرا احضارشده بود بارهااحضاروبازجویی شد واورا در«حصر»نگه داشتند،رفت وآمدهای وی رارصدمی کردند،بارهامنزلش موردتفتیش قرارگرفت.
درزمان این خلیفه بود که هر کسی برای زیارت کربلا میرفت، دستگیر میشد،دستور تخریب قبرامام حسین(ع)توسط همین خلیفه شیعه ستیزدر سال ۲۳۶ قمری صادرشد،حتی این ملعون دستوردادکه قبورمدفون درکربلارا شخم بزنندو در آن زراعت کنند....
متوکل عباسی سه فرزندش، محمد، ابوعبدالله و ابراهیم را ولیعهد کرد و بخشهایی از سرزمینهای اسلامی را به آنها سپرد. محمد با لقب منتصر، ولیعهد خلیفه عباسی شد، ابوعبدالله با لقب معتز، ولیعهد منتصر و ابراهیم با لقب مؤید، ولیعهد معتز شد.
«حکومت مصر و مغرب» رابه «منتصر»سپرد .
«حکومت ولایت خراسان و حومه »را به «معتز» داد
حکمرانی« شامات وارمنستان و آذربایجان»را به «مؤید» سپرد.
اما فرمانروایی اصلی باخودش بود،متوکل مشاورانی منصوب برای نظارت برحکمرانی فرزندانش .
متوکل پس از چندی منتصر را از ولایتعهدی خلع کرد و معتز را جانشین او ساخت.
در جریان توهین آشکار متوکل به علی بن ابیطالب، منتصر در برابر پدرش ایستاد و برخی همین اقدام او را هم از دلایل عزل از ولیعهدی میدانند.
فوت متوکل:
متوکل عباسی در سال ۲۴۷ قمری تصمیم گرفت منتصر و سرداران ترک را که با هم متحد شده بودند، از بین ببرد. ترکان مطلع شدند و با پشتیبانی منتصر، شبی در مستی متوکل او را در سامرا، مقر خلافتش، کشتند.
چگونگی قتل متوکل (توسط پسرش)،بعدازتوهین به حضرت علی، درمجلس شراب.
توضیح نگارنده-پیراسته فر:سایت آیت الله مکارم شیرازی -بهمن ۱۳۹۱می نویسد:متوکل، شبى که در بزم شراب در کاخ حکومت به مستى فرو رفته بود، با نقشه قبلى فرزندش «منتصر» و با همکارى ترکان، همراه وزیرش «فتح بن خاقان» کشته شد (شوال ۲۴۷) و منتصر به خلافت رسید. (۱)
ماجراى قتل متوکل بدین ترتیب بود که وى ندیمى داشت بنام «عباده مخنّث». عباده در مجلس متوکل متکّایى روى شکم خود زیر لباسش مى بست و سر خود را که موهایش ریخته بود، برهنه مى کرد و در برابر متوکل به رقص وآوازمى پرداخت،در مجلس بزمشان حضرت علی را «هجو»می کردند: «این مرد طاسِ شکم گنده آمده تا خلیفه مسلمانان شود» و مقصودشان از این جمله حضرت علی بود.
«متوکل » شراب مى خورد و خنده مستانه سر مى داد. در یکى از روزها که «عباده» طبق معمول به همین کیفیت مسخرگى مى کرد، منتصر در مجلس حاضر بود. وى از دیدن این منظره ناراحت شد و با اشاره، عباده را تهدید کرد.
عباده از ترس ساکت شد. متوکل پرسید: چه شده؟ عباده برخاست و علت را گفت. در این هنگام منتصر بپا خاست و گفت: اى امیر المؤمنین! آن کسى که این شخص اداى او را در مى آورد و مردم مى خندند، پسر عموى تو و بزرگ خاندان تو است و مایه افتخار تو محسوب مى شود(حضرت علی)، اگر خود مى خواهى گوشت او را بخورى بخور، ولى اجازه نده این سگ و امثال او از آن بخورند. متوکل با تمسخر، به آوازه خوانان دستور داد که همصدا این شعر را بخوانند:
غار الفتى لابن عمّه /رأس الفتى فى حِرِ امّه(سر این جوان در... مادرش باد!)
این جوان به خاطر پسر عمویش به غیرت در آمد. (۲)
به دنبال این قضیه بود که «منتصر» با نقشه قبلى با همکارى «تُرکان» پدرش را به قتل رساند. (۳)
پی نوشت:
۱. مسعودى، تاریخ بیهقی، ج ۴، ص ۳۸؛ حاج شیخ عباس قمى، تتمه المنتهى، ص ۲۳۸.
۲. ابن اثیر، الکامل فى التاریخ، ج۷، ص ۵ - ۶؛ امام هادى(ع) سازمان تبلیغات اسلامى، ص ۶۳.
۳. سیره پیشوایان، مهدی پیشوایی، موسسه امام صادق- ص ۵۹۷./پایان توضیحات نگارنده-البته کمی ویراش کردم این متن را./
قلمروعباسیان-جایگاه ایران
ایران درآن زمان بعنوان »خراسان »شناخته می شود«امین»مرکزخلافتش را به خراسان منتقل کرد.
فرماندهان وامیران ایرانی درزمان عباسیان دست به قیام زدند وحکومتهایی تشکیل دادند،ازجمله آنها طاهریان، صفاریان و سامانیان بودند.
دردوره عباسیان-بیشترقیامهای امیران ایرانی در«آل بویه» اتفاق افتاده
ازسال ۲۳۲قمری(زمان متوکل تا المستکفی)سال ۳۳۳هجری قمری ،قوم«تُرکان»به قیام پرداختند.،قیام(امپراطوری) سلجوقیان ،امیرانشان«تُرکان»بودند.
«تُرکان»درآسیای شمالی، مرکزی و غربی، مغولستان، سیبری جنوبی، شمالغربی چین و بخشهایی از اروپای شرقی ساکنند.
ابومسلم خراسانی(بهزادان پسر ونداد)«عبدالرّحمن بن مسلم»که پرچمشان رنگ لباسشان بود«سیاه جامگان»شناخته می شدنددرزمان امویان به قیام باآنهاپرداخت،وی با هماهنگی«ابراهیم امام»فرزندامام کاظم که زمانی فرمانداریمن بود،قیام شیعی را راه انداخت وموفقیتهایی هم داشته،مورخین زوال حکومت امویان وپیروزی عباسیان را مرهون مبارزات سپاه ابومسلم نوشته اند، وی درسال ۱۳۷هجری قمری،اواخرحکومت «سفاح»،بدست منصورکشته شد.
قلمروعباسیان همیشه یکسان نبوده،بیشترین فتوحات درزمان خلیفه«مطیع»بود،ردیف ۲۵ که مدت حکمرانیشان هم زیادبوده وخلیفه«ناصر»که ۴۷ سال حکمرانی کرد،سرزمینهایی زیادی رابه اشغال خوددرآوردند که همین سرمستی هازوال حکومتشان راکلیدزد.
باسقوط صدام وحاکمیت چندساله امریکادرعراق ،جان ومال عرض عراقیان دست امریکاافتاد آثار باستانی عراق نیزدرامان نمایند یاغارت کردند ویاتخریب،همین ملویه،اتاقک -سقف مناره شده بود،دیده بانی امریکایی ها.
چهارشنبه،۲۸ اسفند۱۳۸۱( ۱۹ مارس ۲۰۰۳): بمباران کاخ ریاست جمهوری عراق به وسیله هواپیماهای آمریکایی.
پنجشنبه،۲۹اسفند۱۳۸۱(۲۰ مارس۲۰۰۳): ورود نیروهای نظامی آمریکا و انگلیس از مرز کویت به عراق.
چهارشنبه،۲۰ فروردین۱۳۸۲(۹ آوریل۲۰۰۳): بیست روز پس از بمباران کاخ ریاست جمهوری عراق، بغداد توسط نیروهای آمریکایی اشغال شد و حکومت دیکتاتوری صـدام که فاقد پایگاه اجتماعی و حمایت مردمی بود؛ علیرغم وجود ارتش قوی، تقریبا بدون مقاومت جدی سقوط کرد و مجسمۀ صـدام در میدان مرکزی شهر به وسیله مردم به زیر کشیده شد.
در ساعت ۵:۳۴ بامداد به وقت بغداد (۶:۰۴ به وقت تهران) در ۲۹ اسفند ۱۳۸۱ (۲۰ مارس ۲۰۰۳) حملهٔ غافلگیرانه به عراق آغاز شد. پیش از شروع هیچ اعلان جنگی داده نشد.
بغداد(پایتخت) در ۲۰ فروردین ۱۳۸۲ (۹ آوریل ۲۰۰۳) اشغال شد که سقوط بغداد مساوی با پایان حاکمیت ۲۴ ساله حکومت صدام حسین بود.
از«دستگیری تااعدام صدام »۲سال طول کشید.
۶ماه بعدهم این متکبر(صدام)راباخواری ازچاله بیرون کشیدند و۹ دی ۱۳۸۵ (۳۰ دسامبر ۲۰۰۶) اعدامش کردند.
ارتفاع ملویه۵۳متر
رئيس هيئت آثار باستانی عراق می گويد:نيروهای آمريکايی به برج "ملویه" سامرا که يکی از مهمترين مراکز باستانی جهان محسوب می شود خساراتی جدی وارده کرده اند.
اين بنای قديمی که مناره ای حلزونی شکل است بيش از هزار سال قدمت دارد و ارتفاع آن ۵۳ متر است.
پليس عراق اعلام کرد: "بخش فوقانی 'برج ملويه' که به عنوان برج ديدبانی سربازان آمريکايی استفاده می شد، توسط شورشيان منهدم شده است."
برج ملويه توسط متوکل، خليفه عباسيان در سال ۸۲۵ ميلادی(۲۱۰قمری) زمانی که شهر سامرا مرکز خلافت عباسيان بود، بنا شد.
ملویه یعنی :پیچ درپیچ
کمی پس از آغاز جنگ عراق با غارت موزه بغداد بيش از پانزده هزار قطعه عتقيه از اين موزه به سرقت رفت که بخش اعظمی از اين اشياء به خارج از کشور قاچاق شد و فروخته شد.
فاصله حرم عسکریین ،تا"ملویه"راملاحظه کنید
سامرا
تخریب اول حرم امامین عسکریین(ع) به دست تروریستهای تکفیری
روز چهارشنبه ۲۳ محرم الحرام ۱۴۲۷ق (۳ اسفند ۱۳۸۴ش) حدود ساعت ۷ صبح تروریستهای تکفیری وابسته به القاعده شاخه عراق به رهبری ابومصعب زرقاوی،
با پوشیدن لباس نیروهای تکاور عراق، وارد آستان مقدس شدند و اسلحه نگهبانان را مصادره و آنها را به همراه خادمان حرم، در یکی از غرفه های صحن زندانی کردند و با کارگذاری ۲۰۰ کیلوگرم مواد منفجره TNT در داخل بنای گنبد، حرم مطهر را منفجر کردند.
در نتیجه این بمبگذاری، گنبد بنا با پوشش آجری و طلاکاریش و همچنین تزئینات کاشی کاری در دیوارهای آن، فرو ریخت. شدت این انفجار به حدی بود که برخی از مصالح و تزئینات به کار رفته تا شعاع نیم کیلومتر به بیرون پرتاب شد. اما به علت استحکام بنا، پایه های گنبد، بدنه اصلی و دیوارها، سالم باقی ماند.
حرم عسکریین (ع) پس از تخریب دوم
در ۲۷ جمادی الاولی ۱۴۲۸ق (۲۳ خرداد ۱۳۸۶ ش) دومین انفجار در حرم عسکریین به وقوع پیوست. در ساعت سه بامداد، تروریستها وارد حرم شدند
پس از درگیری با محافظان حرم، اقدام به بمبگذاری در سراسر حرم نمودند. سپس در ساعت نه صبح دست به دو انفجار بزرگ زدند.
در انفجار اول، گلدسته سمت چپ حرم و در انفجار دوم، گلدسته سمت راست حرم به طور کامل تخریب شد.
در ۱۵ خرداد ۱۳۹۳ (۵ژوئن ۲۰۱۴)باحمله «داعش» به عراق،اولین برنامه هایشان تخریب حرم عسکریین بود،
«داعش» تا ۸۰۰متری حرم سامرا پیش رفته بودند اما دفاع محافظان حرم که با جانفشانی ۵۸ نفر از آنها همراه بود، راه حرامیان رابرحرم سد کردند.
