در داخل سرداب ،جریان آب بصورت موج است.سرداب حرم حضرت عباس تا ارتفاع ۱۱۰ سانتی در آب قرار دارد دربعضی از قسمتهای سردای فقط یک نفر میتوانند از آن عبور کند.

«سرداب ابوالفضل العباس ۴ متر پایین‌تر از سطح حرم قرار دارد۸ پله دارد»راهروی ابتدایی سرداب به طول ۴ متر و عرض ۱.۳۸ متر . این راهرو به راهروی دیگری منتهی می‌شود که دور طاق‌های حرم حضرت عباس (ع) می‌پیچد که انتهای این راهرو،ابتدای سرداب است.

سرداب

«سرداب حضرت ابوالفضل ۴مترپایین ترازسطح زمین قراردارد»

«دکترهادی انصاری»:«سرداب حرم حضرت اباالفضل‌العباس» ۴ متر پایین‌تر از سطح حرم قرار دارد

نخستین بار، در دوران صدام به همراه مرحوم پدرم(شهید آیة الله حاج شیخ احمد انصاری) در سال ١٣٥٣ شمسی به اتفاق «شیخ عباس کشوان»(کلیددار حرم حضرت عباس) آن هنگام آستان عباسیه ، به این مکان مقدس راه یافته ودر آن هنگام بیاد دارم که مرحوم پدرم ، قصد ترمیم این مکان را داشتند زیرا بیم از آن داشتند که در ستون های نگدارنده گنبد تاثیر گزارد.

دومین بار پس از سقوط ، هنگام ترمیم سرداب نیز موفق به حضور در این مکان شدم.
سومین بار به همراه حجة الاسلام سید احمد صافی(تولیت حرم حضرت عباس) وپس از عملیات ترمیم سرداب مقدس ، ساعتی را به این مکان در سال ١٣٩٢ شمسی ، مشرف شدم.

پس از آنکه از صحن حرم وارد رواق می‌شوید در ادامه ،شما وارد محدوده «گنبدخانه» می‌شوید که می‌توان همین رواق‌ها را در قسمت «سرداب» نیز در نظر گرفت که با عرض ۱.۵ متر در ۲ متر به صورت گنبدی پوشانده شده و قسمت پایین پای حضرت مسیری دارد که وارد محوطه گنبد خانه در قسمت سرداب می‌شود.

پیش از ترمیم ، در داخل سرداب وقتی به قسمت زیر گنبدخانه می رسیدیم، بخشی بود که تا ارتفاع کمر به داخل آب می رفتیم؛ در واقع محوطه داخل سرداب حرم حضرت تا ارتفاع ۱۱۰ سانتی در آب قرار داشت و این قسمت از سرداب به گونه‌ای ساخته شده بود که یک نفر بیشتر نمی‌توانست از آن عبور کند. پس از ورود به این قسمت از سرداب، مرحوم توایت ومرحوم پدرم در جلو حرکت می‌کردند و من پشت سر آنها تا که به قبر مطهر حضرت اباالفضل‌العباس(ع) رسیدیم.

زمانی که در داخل سرداب حرکت می‌کردیم ، آب به حرکت وموج در می آمد.

سرداب سقای آب و ادب

«سرداب حرم حضرت عباس»

ورودی حرم مطهر در ضلع شمال شرقی حرم حضرت عباس (ع) از طریق یک درب چوبی قرار دارد. با عبور از این درب، به حجره‌ای به عرض ۳.۱۸ متر و عمق ۲ متر می‌رسیم که تماماً از سنگ مرمر سفید ساخته شده و با آینه‌کاری‌های نفیس مزین شده است. این حجره در زمان ساخت حرم در سال ۱۳۸۷ هجری قمری (۲۰۰۸ میلادی) ساخته شده است.

پس از ورود به حجره، به درب دیگری می‌رسیم که از جنس طلا است و در سال ۱۳۸۶ هجری قمری با درب نقره‌ای جایگزین شد.

پس از عبور از این دو درب، به درب آهنی در طبقه همکف می‌رسیم. برای رسیدن به سرداب حرم، باید از این درب هشت پله بالا رفت تا به حرم مطهر رسید.

این پله‌ها تماماً با سنگ مرمر پوشیده شده‌اند که قبلاً با آجر پوشیده شده بود. در ابتدا، وارد راهرویی به طول ۴ متر و عرض ۱.۳۸ متر می‌شویم. این راهرو به راهروی دیگری منتهی می‌شود که دور طاق‌های حرم حضرت عباس (علیه السلام) می‌پیچد. این راهرو به راهروی پایانی منتهی می‌شود که ابتدای سرداب حرم امام عباس (علیه السلام) را نشان می‌دهد.

«طاق پایینی سرداب حرم ابوالفضل العباس»

گذرگاه زیر طاق‌های حرم امام عباس (علیه السلام) که می‌توان آن را «طاق پایینی» نامید، از یک طرف باریک و از طرف دیگر پهن است و تقریباً نامرئی است. عرض این گذرگاه یا ۱.۲۷ متر یا ۱.۳۸ متر است. دیوار طاق پایینی که نزدیک‌ترین به حرم است، با طاق‌هایی با سقف‌های کمی قوس‌دار پوشیده شده است. سقف گذرگاه طاق پایینی به همان اندازه سقف طاق‌های دیوار نزدیک به حرم امام عباس (علیه السلام) قوس‌دار است.

۱۵ ایوان

سرداب سقای آب و ادب

در برخی از این ایوان ها، قبوری وجود دارد که همسطح زمین است. این ایوان ها در زمان های گذشته از طریق ایجاد دیوار ی روبروی آنها، ناپدید شده بودند. اما این دیوار اکنون برداشته شده و ایوان ها نمودار است.سپس دیوار ضخیمی به جای آن ایجاد شد و در آنها سوراخ هایی برای تهویه آن ایوان ها قرار داده شد. عرض این «راهرو»کمتر از ۱۰ سانتیمتر پس از پوشش آن با «مرمر»تنگ شده است. تمامی این اعمال در چارچوب طرح توسعه یادشده صورت گرفت.

خانه مشاور | نقش شیخ نصرالله خلخالی

دکترهادی انصاری درادامه گفت:تعداد آن ایوان های سرداب ۱۵ تا است که اضلاعی نابرابر دارند. دو تا از این ایوانها در راهروی شمالی و در شرق و غرب راهروی تهویه شمالی قرار گرفته است (راهروهای تهویه در این سرداب قرار داده شده است ) سه تا در راهروی شرقی و در جنوب راهروی تهویه غربی، چهارتا در راهروی شرقی که دو تا از این چهارتا در شمال راهروی تهویه شرقی و دو تا در جنوب آن قرار دارند و چهار ایوان نیز در راهروی جنوبی واقع است که بین شرق و غرب به صورت مساوی تقسیم شده است.